Scheefgroei
Ik heb met grote interesse gekeken naar de beide programma’s Scheefgroei in de polder. Een belangrijk vertrekpunt hierbij was het boek van Sander Heijne en Hendrik Noten dat Fantoom Groei als titel heeft. Met als subtitel “ Waarom we steeds harder werken voor steeds minder” , waarbij de kern van de scheefgroei wordt aangeduid: de vermogens en inkomensverdeling is er de laatste jaren alleen maar slechter op geworden.
Het aardige van de Fantoom Groei is dat ook ik dit boek als vertrekpunt heb gekozen voor mijn gedachtenvorming over hoe het nu verder moet met de economie na de Corona. Alweer een jaar geleden heb ik dat gedaan om me weer in te werken in mijn nieuwe functie als Statenlid in Fryslân met economie in portefeuille. Donuteconomie van Kate Raworth was de tweede inspiratiebron. Ik schaarde me hier overigens in een rij van mensen die zich met het vraagstuk bezig hielden hoe nu verder.
Dus was het mooi om te zien hoe nu ook via NPO 1 in twee speciale uitzendingen aandacht werd besteed aan dit vraagstuk. Het eerste deel met de analyse, het tweede deel met oplossingen. Althans met het begin van oplossingen.
Want het laatste viel me wel even tegen. Ik had iets meer verwacht van een stip op de horizon over 20 jaar. Gaan we korter werken in de huidige economie ? Door verdergaande technologische ontwikkeling ? Bijvoorbeeld robots die nog meer dan nu de maakindustrie “overnemen “ ? En dat ook doen inzake routinematige activiteiten waar het om administratieve handelingen gaat?. Gaat er dan meer verschuiven naar de “informele” economie ? Een informele economie die wordt vorm gegeven vanuit de tijd dat we niet werken, waarin we dus onze vrije tijd invulling geven, op marktplaats handelen, vrijwilligerswerk doen, sporten, mantelzorg verlenen, onze kinderen opvoeden en ga zo maar door.
Komt de technologie in gemeenschappelijk bezit of in handen van een enkeling ? Of hebben velen straks het bezit over een robot die ze kunnen inzetten, zoals dat nu voor een auto of een wasmachine geldt ? Of hebben miljardairs straks het exclusieve bezit ?
Maar bij nader inzien is dit in dit stadium wellicht nog teveel gevraagd. Het is goed om een vergezicht te hebben, maar die zouden meer de uitkomsten moeten zijn van een aantal processen die op gang gebracht worden . Denken vanuit de brede welvaart ( gezondheid, vitaliteit, veiligheid, sociale cohesie, goed wonen, geluk en ga zo maar door, naast een goede materiele welvaart) , zo werd betoogd in het programma. Evenzo goed inspelen op klimatologische ontwikkelingen ( denk daarbij ook aan duurzaamheid en circulariteit) . Dit zijn dus belangrijke uitgangspunten voor een nieuwe maatschappij. Met op de echt korte termijn inzet op de woningnood en verbetering van de inkomenspositie van mensen die nu echt te weinig verdienen.