DFMcentraal.nl

Inloggen of inschrijven

Nijlgans neemt toe als broedvogel.



Nijlgans neemt toe als broedvogel in gemeente De Fryske Marren.

Door Jan de Jong

De Nijlgans is de laatste 10-tal jaren in ons land als broedvogel sterk in opmars.  In 1967 was het eerste broedgeval in ons land. Voor Friesland worden in het al sterk verouderde Vogels in Friesland (1976-1979) echter tot 1979 voor de nijlgans geen meldingen weergegeven. In de tachtiger jaren werden  nijlganzen  in Friesland wel meer in gevangenschap gehouden. De jongen werden toen gefokt voor de verkoop. Bekend zijn me de plaatsen Garijp en Hallum aan de kust.

Broeden tot 2004.

Voor  gebieden in gemeente De Fryske Marren heb ik  enkele meldingen opgedoken uit mijn  archief waarbij sprake was van een broedgeval. Ben eigenlijk wel benieuwd of er voor 1992 ook al nijlganzen broeden in gemeente De Fryske Marren. 

jaar

plaats

broeden

melder

1992

bij Lemmer

paar met 9 jongen

P van der Veen , Lemmer

1994

Zwettepoel bij Broek bij Joure

broedgeval op eilandje 

U van der Meulen, Broek

1994

vogelreservaat Lemmer

broedgeval 

P van der Veen , Lemmer

1994

Hepemabos  Wijckel

broedgeval in haviksnest

S. Huitema, Wijckel

1995

Brekkenpolder bij Lemmer

broedgeval

Bertus Kallenkoot, Lemmer

1997

Broek bij Joure

paar met 2 jongen

Meester, Broek

1997

Terkaple

paar met zeker 4 jongen

Veneboer, Leeuwarden

1997

Rotstergaast bij Oosterschar

paar met 3 jongen 

Sake Mulder, Sint Johannesga

1998

Zwettepoel bij Broek bij Joure

paar met 8 jongen

Frans Ozinga, Joure

1998

Broek bij Joure

paar met 6 jongen

Mevr. Wiegersma, Broek

1999

Zwettepoel bij Broek bij Joure

paar met 4 jongen

Tsjepke van der Honing, Joure

2000

bij eendenkooi Sint Nicolaasga

paar met 7 jongen

Westerhof , Joure

2002

Akmarijp

broedgeval in kraaiennest op erf

Kars Bies, Akmarijp

2002

Echtenerbrug Krompad

paar met 10 jongen

Jan Klijnstra Bantega

2003

Joure oost

paar met 8 jongen

Bertus Rijpkema, Joure

2003

Oudemirdum

broedgeval 

Mevr. Kuipers ,Lemmer

2004

Haskerhorne bij viaduct

paar met 8 jongen , enkele dagen oud

Bertus Rijpkema, Joure

 Ook na 2004 is de soort op veel plaatsen in de gemeente De Fryske Marren waargenomen als broedvogel. De verspreiding in Friesland is dan ook enorm toegenomen. Broeden ze dit jaar ook bij U in de buurt? 

De nijlgans is een vroege broeder. Soms al in januari kunnen al de eerste legsels ontdekt worden. Zo zag  Henk Kuipers uit Sint Nicolaasga 12 januari 2007 op een van de eilandjes in het Tjeukemeer al een nest met 7 eieren. Het moet dus niet uitgesloten worden dat de eerste nijlganzen nu al zitten te broeden in De Fryske Marren.  Soms zoeken ze daarbij beschutte plekken op zoals op eilandjes in parken en natuurgebieden.  De legsels kunnen worden aangetroffen in  ekster, kraaien en roofvogelnesten en zelfs torenvalkkasten. Zo zag Andre de Jager   uit Ouwsterhaule er  op 31 maart 2018  een paar broeden  op een oud buizerd nest  bij zijn woonplaats.  Nijlganzen verdedigen soms met  hun nest erg agressief en willen nogal eens andere soorten verjagen die in de buurt komen. 

 Winter

 In de wintermaanden  kan je soms al flinke  groepen bij elkaar zien. Zo zag Durk Visser uit Joure op  21 januari 2017  aan de Polderboskdyk bij Joure een groep van wel 150 nijlganzen. De vogels voerden een soort van groepsballet uit en waren aan het dansen  met de vleugels omhoog. Al draaiend en  achter elkaar aanzittend,  een prachtige baltsvertoning aldus waarnemer Visser. Opvallend was dat de dans in stilte werd uitgevoerd.  Na het broedseizoen, soms meerdere legsels, zwerven de vogels vaak rond en zoeken voedsel op de graslanden. 

Ringonderzoek .

Pas sinds 1994 zijn de eerste nijlganzen in ons land geringd. Thans zijn dat er nu een kleine 3000.  Door de inzet van een speciaal kleurringen project van SOVON worden nu de  verplaatsingen van nijlganzen  beter in beeld gebracht. Nijlganzen zijn over het algemeen standvogels in ons land doch er zijn enkele  meldingen bekend geworden uit de omgeving (ZWH/DFM) die elders  geringd waren. Tot voor zover mij nu bekend is er echter geen enkele nijlgans in de gemeente De Fryske Marren  geringd. 

Ring meldingen zijn ;

NLA. 8060879.  Geringd als nestjong te Groningen. Vers dood gevonden te Sint Nicolaasga op 6 januari 2018 aan de noordwest kant van het Tjeukemeer.

NLA. 8054625. Geringd als onvolwassen  op 25 juli 2012 te Amsterdam. Vers dood gevonden op 3 april 2014 bij Uitwellingerga aan de zuidwestkant van de Langstaarter poelen.

NLA. 8060727. Geringd als nestjong op 13 juni 2016 te Groningen. Vers dood gevonden op 7 februari 2017  bij Oudega bij de Fluessen.

NLA. 8058102. Geringd op 1 juli 2013 in omgeving Arnhem. Waargenomen  op 3 en 12 november  bij Rhene in Duitsland en op 16 maart 2015  vers dood gevonden  bij It Heidenschip.

 Veel nijlganzen zijn tegenwoordig voorzien van kleurringen waarop een letter of cijfer combinatie staat. Het is de komende tijd dus opletten of er in onze gemeente De Fryske Marren ook nijlganzen rondlopen met kleurringen. Deze kleurringen kan men dan met een goede kijker ,of fototoestel vastleggen. Zo wordt het verspreidingsgebied va de nijlganzen beter in beeld gebracht en weten we meer over de mogelijke herkomst zonder de vogel te hoeven vangen.

De oudste nijlgans in ons land bereikte zeker een leeftijd van 13 jaar.

 

Opgemaakt  11-2-2020

Jan de Jong, Joure Tel. 0513-414788 Email;   

Browser niet ondersteund
Je browser wordt helaas niet ondersteund. Hierdoor kan het zijn dat sommige onderdelen van de site niet volledig werken. Lees hier meer over welke browsers we ondersteunen of update je browser.